Torna Uçlarında ISO Kodlama Sistemi Nasıl Okunur? (CNMG, TNMG, VNMG Rehberi)

1. ISO Kodlama Sisteminin Mantığı (Örnek: C - N - M - G - 12 - 04 - 08)

Bir torna ucunun kodunda ilk 4 hane harf (geometrik özellikler), sonraki 6 hane ise 2'şerli gruplar halinde rakam (ölçüsel özellikler) olarak okunur:

1. Harf: Ucun Geometrik Şekli (Uç Açısı)

Ucun tepe açısını ve talaş kaldırma mukavemetini belirler:

• C: Eşkenar Dörtgen (Rombik) 80° (En yaygın genel kaba ve finiş ucu)

• W: Trigon (3 Köşeli Özel Geometri) 80° (Çift taraflı toplam 6 kesici kenar, son derece ekonomik)

• D: Eşkenar Dörtgen (Rombik) 55° (Profil, kopya ve yanaşma operasyonları için)

• V: Eşkenar Dörtgen (Rombik) 35° (Dar kanallar ve ince profil tornalama)

• T: Eşkenar Üçgen 60°

• S: Kare 90° (Ağır kaba talaş ve alın tornalama)

• R: Yuvarlak (Daire) (En yüksek kesme kenarı mukavemeti)
   

2. Harf: Serbestlik (Boşluk) Açısı
 

Ucun yan yüzeyinin iş parçasına sürtünmesini engelleyen açıdır:
 

• N (Negatif - 0°): Boşluk açısı yoktur. Uç çift taraflı kullanılabilir (Örn: CNMG uçta 4 + 4 = 8 kesici köşe vardır). Çok rijittir, kaba işleme için idealdir.

• C (Pozitif - 7°): Pozitif boşluk açısı. Tek taraflı kullanılır. Kesme kuvveti düşüktür, ince millerde ve iç çap tornalamada esnemeyi/titreşimi önler (Örn: CCMT).

• P (Pozitif - 11°): Yüksek pozitiflik. Çok düşük kesme direnci gerektiren hassas iç çap işleme operasyonlarında tercih edilir.
   

3. Harf: İmalat Tolerans Sınıfı

Ucun kalınlık, köşe yüksekliği ve form toleranslarını belirtir. Genellikle talaşlı imalatta M veya G tolerans sınıfı uçlar kullanılır.
 

4. Harf: Bağlama ve Talaş Kırıcı Tipi
 

Ucun kattere nasıl bağlandığını ve talaş kırıcının tek/çift taraflı olduğunu gösterir:

• G: Ortadan delikli ve her iki yüzeyinde de talaş kırıcı form bulunan uç.

• W: Ortadan konik delikli uç.

• M: Ortadan delikli, yalnızca tek tarafında talaş kırıcı bulunan pozitif uç.
   

5. Rakam Grupları: Kesici Kenar Boyu, Kalınlık ve Köşe Radyüsü

• İlk 2 Rakam (12): Kesici Kenar Boyu (mm)

  • 12 ---> Kesici kenar boyu yaklaşık 12 mm'dir. (WNMG'de 08, DNMG'de 15 gibi).

• İkinci 2 Rakam (04): Uç Kalınlığı (mm)

  • 04 ---> Uç et kalınlığı 4.76 mm'dir. (06 = 6.35 mm).

• Üçüncü 2 Rakam (08): Köşe / Burun Radyüsü (R)

  • 02 ---> R = 0.2mm Mikro işleme, çok hassas finiş)

  • 04 ---> R = 0.4mm (Hassas finiş tornalama, düşük pasolar)

  • 08 ---> R = 0.8 mm (Genel kullanım: Yarı finiş ve orta kaba talaş standardı)

  • 12 ---> R = 1.2mm (Ağır kaba talaş, yüksek ilerleme ve darbeli kesim)
     

2. En Çok Tercih Edilen Torna Uçları Karşılaştırması

3. Köşe Radyüsü (R) Seçerken Dikkat Edilmesi Gerekenler

Bir torna ucunda doğru köşe radyüsünü seçmek parçanın yüzey kalitesini (Ra) ve radyal kesme kuvvetini doğrudan etkiler:

1. Radyüs Büyüdükçe (0.8 mm ---> 1.2 mm): Kesici uç ucu daha mukavemetli hale gelir, yüksek ilerleme verilebilir ancak tezgâha binen radyal yük artar. Rijit olmayan ince parçalarda tırlamaya (titreşime) yol açabilir.

2. Radyüs Küçüldükçe (0.8 mm ---> 0.4 mm): Kesme kuvveti azalır, titreşim riski biter ve ince finiş yüzeyi elde edilir; ancak yüksek pasolarda uç kırılma riski artar.